Tả Phìn Hồ là một vùng sinh thái ở bên trái của 3 thôn Phìn Hồ 1, 2, 3 (tả là trái, Tả Phìn Hồ là bên trái của thôn Phìn Hồ); nằm trên địa hình núi cao 1500m so với mặt nước biển, dân cư thưa thớt chủ yếu là dân tộc H’Mông, Dao sinh sống. Đây là vùng thuộc xã Tân Thành, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang.

Phía bắc giáp xã Thượng Sơn, huyện Vị Xuyên; phía tây và phía nam giáp huyện Hoàng Su Phì; phía đông là trung tâm xã Tân Thành. Tả Phìn Hồ được thiên nhiên ưu đãi với cảnh thiên nhiên hùng vĩ, thuần khiết với hệ thống suối, thác nước núi cao hiểm trở với khí hậu mát mẻ, trong lành quanh năm. Vào mùa hè, nhiệt độ cao nhất là 25oC vào ban ngày, 16oC vào ban đêm. Mùa đông, từ 9-10oC vào ban ngày, vào ban đêm có khi đến 0oC; Thỉnh thoảng có băng tuyết vào sáng sớm.

Du khách sẽ được trải nghiệm những hoạt động tại các thắng cảnh được thiên nhiên kiến tạo như: Thưởng thức BBQ ngoài trời tại Thác Năng lượng; Thưởng trà Shan tuyết bên suối Phìn Hồ Xoang; Ngắm và chụp ảnh tại Thác 3 tầng, Thác Tổ ong, Thác ông Ánh; ngâm mình tại Thác Tắm tiên, ngắm hoàng hôn trên đỉnh Bành Bọ, thám hiểm Chợ Hán cổ, tắm xông hơi lá thuốc bí truyền của người dân tộc Dao... Ngoài ra Quý khách còn có thể hát karaoke tại phòng hát phong cách Hoàng Gia của chúng tôi tại nơi đây.

Đến với Tả Phìn Hồ, du khách được đắm mình vào khung cảnh thiên nhiên đất trời bao la, trải nghiệm những phong tục văn hóa khác nhau, những đặc trưng riêng của người bản địa như: tục Nhảy lửa, Cúng hồn của người Dao đỏ; múa khèn, hát múa ô, liếm lưỡi cày nung đỏ của người dân tộc H’Mông; nhảy sạp cùng người dân trong vùng.

Về ẩm thực, du khách sẽ được thưởng thức những món ăn mang đậm bản sắc dân tộc như Thắng cố dê, Nậm Pịa dê, rau ếch xào, xôi ngũ sắc, rau dớn nộm bi chuối, thịt lợn mán nướng tảng, thịt chua, gà đen hầm, gà nướng tẩm mắc khén - mật ong… do người dân bản địa chế biến.

Sau khoảng thời gian vui chơi, thăm thú du khách được nghỉ dưỡng tại khu Resort Tả Phìn Hồ bên bờ suối Phìn Hồ Xoang được xây dựng hoàn toàn dựa vào những vật liệu tự nhiên trong vùng như vầu, gỗ, đá và lá cọ… với lối kiến trúc mới lạ độc đáo được tạo dựng bởi chính bàn tay những người lao động bản địa nơi đây.

Chúc quý khách có những trải nghiệm khó quên tại Tả Phìn Hồ!

Các dân tộc thiểu số đều có phong tục cúng hồn. Nhưng cúng hồn của dân tộc Dao đỏ là bắt buộc. Từ các cụ quy định rằng một người khỏe mạnh bình thường thì khoảng 3 năm phải cúng hồn 1 lần.

Theo quan niệm con người ta có 3 hồn, 7 vía, 9 tinh và 10 mệnh. Do một nguyên nhân nào đó bị mất một phần hồn vía, con người sẽ có những biểu hiện khác thường.

Có người bị ốm đau mệt mỏi không ăn uống, không đi lại được dẫn đến điếc tai, đi khám không ra bệnh, phải nhờ thấy bói, bói ra người ốm bị mất hồn và thầy bói sẽ thắp hương xin cho người ốm mau khỏe. Nếu trong vòng 3 ngày người ốm khỏe hơn thì mới cúng gọi hồn về.

Ví dụ một người đang ngồi, hoặc đang đi, đang đứng có một cái gì làm giật mình sợ đến run người, hoặc nhìn thấy một sự vụ gì thật kinh hãi một thời gian sau vẫn bị ám ảnh khắp người mệt mỏi ốm yếu đó sẽ là bị mất một phần hồn vía.

Theo phong tục người Dao đỏ, cúng hồn mục đích cầu an và sức khỏe cho một người đang bị ốm, khoa học ngày nay khó phân tích lý giải.

Người cúng là một ông thầy phải biết đầy đủ các ý nghĩa nội dung bài cúng và các điệu nhảy. Người thầy này phải được chân truyền và là người thông minh, thiên bẩm, đáp ứng được các yêu cầu của bài cúng.

Thầy cúng phải có tính trung thực, thật thà hiểu rõ phong tục bản sắc của dân tộc. Phải được thầy truyền nghề, biết nhảy lửa mới được cúng hồn.

Còn một kiểu cúng nhỏ không phải nhảy thì những thầy không biết nhảy lửa miễn biết cúng là cúng được.

Cúng hồn phải có 2 người biết cúng, hộ gia đình nhờ 2 người đến trình bày nội dung cần cúng cho thầy, cắt giấy bản, giấy rơm làm tiền, xếp một bàn giữa nhà, bày một bát nhang, một chén nước, 5 chén để rót rượu, mỗi chén rót 1/3, một bát gạo gói bằng vải trắng bày trên bàn cúng. Về dụng cụ, dùng 2 lá cờ tam giác một đen một đỏ, dùng 1 con dao, 1 cái cuốc, 1 cái nong, 1 cái sàng, 1 cái chày giã, 1 cái búa bày cạnh bàn cúng.

Một người thầy lên gọi ma tổ tiên và quân binh, thầy còn lại đốt giấy cho ma, quân binh nhập vào ông thầy cúng. Ông thầy lên ngồi ghế cúng bẩm các sư, quân binh 3 lần rồi nhảy đủ 7 điệu bước đón quân binh về dùng các dụng cụ trên. Thứ tự điệu nhảy đưa ra bên ngoài cửa chính, ông thầy cúng trình bày lý do của người ốm. Bài cúng khiến các quân bình đi tìm hồn của người ốm. Ông thầy cúng làm động tác bật người nằm xuống nền gọi 3 lần hồn của người ốm về bằng cách xin âm dương. Khi đã gọi được hồn về, thầy làm thủ tục rồi trao hồn cho người ốm. Sau đó thu hồi dụng cụ, quân binh về bàn cúng. Gia chủ phải mổ 1 con gà luộc chín bày ra cho ông thầy lúc đầu gọi ma làm bài tạ lễ tạ vong.

Thời gian cúng hồn phải từ 2 tiếng trở lên, nếu làm thêm thủ tục khác ghép vào cũng không quá 2,5 tiếng.

Hiệu quả việc cúng hồn của dân tộc Dao bằng bài cúng dùng các vật dụng đã nêu trên để cúng, động tác nhảy cũng có hiệu quả hơn. Nếu đúng người bệnh bị mất hồn cúng theo bài cúng trên đạt hiệu quả 10 người thì có 9 người khỏi bệnh.

Ông Phàn Tà Khé
Nguyên Chủ tịch xã Nậm Ty

Cúng nhảy lửa của dân tộc Dao đã có từ bao giờ không ai biết nữa, khi tôi còn nhỏ đã nghe các cụ kể lại và cứ năm mới là tổ chức cúng nhảy lửa cho tổ tiên. Tập tục này vẫn được duy trì cho đến thế hệ của tôi ngày nay.

Cúng nhảy lửa của dân tộc Dao đỏ là bản sắc phong tục tập quán không thể bỏ được, khi còn thờ cúng tổ tiên thì 3 năm phải nhảy lửa một lần. Đây là cúng tổ tiên xin phù hộ cho con cháu bình an, làm ăn phát tài thịnh vượng.

Cúng nhảy lửa không tốn kém kinh tế, chỉ cần một con gà trống như cúng hồn cho người trần. Thời gian được phép cúng nhảy lửa từ ngày mùng 1 tết đến trước 15 tháng Giêng hàng năm hoặc ngày rằm tháng 7 tùy theo từng dòng họ chọn ngày. Dụng cụ dùng để cúng nhảy lửa tương tự như bày cúng hồn cho người.

Thầy cúng chính sẽ cúng thỉnh tổ tiên nhập vào mình, những người phụ sẽ rơi vào trạng thái vô thức và nhảy vào đống lửa bới lửa. Đây là nghi thức đưa tổ tiên đi tắm rửa.

Người thầy cúng nhảy lửa phải có tiêu chuẩn tương tự như thầy cúng hồn. Chỉ khác là có thêm người nhảy lửa giúp thầy chính cầm các dụng cụ nhảy và thực hiện các động tác của bài cúng. Những người phụ đều phải được thầy cấp truyền bài nhảy mới được tham gia.

Thầy cúng phải là những người có năng khiếu, kỹ năng, hiểu và thuộc bài cúng. Nắm được các thành phần quân binh của tổ tiên, thực hiện các động tác và điệu múa, vận dụng các đồ vật, dụng cụ theo thứ tự bài cúng quy định. Nội dung cúng đầu tiên là gọi hồn vía của mùa màng, gia súc, gia cầm, tiền tài, quân binh của hộ gia đình. Sau đó gọi hồn vía quân binh của tổ tiên gia đình về quán triệt, làm chủ phù hộ độ trì. Hộ gia đình nào có thờ cúng tổ tiên và cúng nhảy lửa thì gia đình đó sẽ làm ăn phát đạt, thuận lợi bình an hơn so với những hộ không thực hiện theo phong tục bản sắc dân tộc.

Ông Phàn Tà Khé
Nguyên Chủ tịch xã Nậm Ty