Nếu ai đã có dịp đặt chân đến vùng thuộc thôn Phìn Hồ 3, xã Tân Thành, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang, cách đây chưa đầy 2 năm 3 tháng sẽ cảm nhận sự thay đổi ngoạn mục, càng ngạc nhiên hơn chính bởi người dân vùng Tả Phìn Hồ- Hà Giang.

   Vùng thuộc thôn Phìn Hồ 3, xã Tân Thành, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang. Có độ cao hơn 1400m thuộc vùng rừng nguyên sinh. Trước dự án, đây là vùng cao sinh quyển của Hà Giang, rất hoang sơ với 34 hộ dân sinh sống 100% là dân tộc thiểu số Dao và Nùng. Sinh kế của họ chủ yếu là khai thác lâm sản ngoài gỗ và cây lâm nghiệp.

   Tiềm năng tiềm ẩn của vùng rất lớn, nhưng không trạm phát sóng, không điện, không đường đi, không nghề nên không hy vọng có nghiệp…Đã có 7 doanh nghiệp trước đó, khảo sát, mong muốn chinh phục vùng đất hoang vu này nhưng không hiện thực hóa được. Tháng 4 năm 2016, Công ty TNHH Y học bản địa Việt Nam được UBND tỉnh Hà Giang chấp thuận triển khai dự án:” Phát triển nông thôn bền vững vùng Tả Phìn Hồ từ cây dược liệu và cây chè bản địa”.

   Nhận thấy vấn đề lớn nhất người dân không có việc làm ổn định vì không có kỹ năng lao động, bởi: thói quen sinh kế ngàn đời, tay nghề, văn hóa bản địa, tay nghề mà dự án cần thiếu trầm trọng … Song với ý chí quyết liệt của Giám đốc dự án Chủ tịch Hội đồng Viện & Công ty TNHH Y học bản địa Việt Nam Bác sỹ Hoàng Sầm: “Thuê lao động vùng xuôi lên làm việc ở vùng dự án sẽ dễ hơn nhưng sẽ mất đi ý nghĩa của dự án, nên ta không làm vậy: dùng nguồn vốn đó để vừa dạy nghề vừa có thu nhập cho dân bản địa từ tiền công, để cho họ sinh kế bằng nghề mới, chính họ sẽ góp phần phát triển và quản lý tài nguyên vùng này, đó chính là gốc rễ phát triển bền vững của dự án”.

   Bắt đầu từ hoạt động làm đường từ Nậm ty lên Tả Phìn Hồ với chiều dài hơn 3,1 km, kết nối công trình dở dang của nhà nước đầu tư còn dang dở; tiếp đó là một loạt đường nội bộ hàng chục km, hệ thống nhà mang kiến trúc độc đáo truyền thống của dân tộc Dao; Nhà máy sản xuất mỹ phẩm sạch; nhà máy chiết xuất dược liệu không khói, nhà máy chè tiêu chuẩn ISO 22000:2005 đến việc tự quản lý hoạt động kinh doanh của vùng, sản xuất chế biến những sản phẩm an toàn… Đường đi hiểm trở khó khăn, thời tiết khí hậu khắc nghiệt, nước, đất có thể nói rừng thiêng nước độc…nhưng lạ thay, không ai bị ốm đau mặc dù dầm sương dãi nắng …

   Với cách tổ chức dạy nghề nhất quán là: Thành lập ban dự án, chiêu hiền tuyển sỹ chuyên gia có khả năng kinh nghiệm thuộc các lĩnh vực: xây dựng đường, xây dựng nhà, cơ khí, làm đồ mộc, trồng trọt cây chè và cây dược liệu, chăn nuôi hươu, trâu bò; làm vườn ươm; khám chữa bệnh y học dân tộc, du lịch; quản trị … vừa là người hướng dẫn thực hành, vừa là người chỉ đạo kỹ thuật, họ đến từ các công ty có kinh nghiệm trong nghề, họ là nhà khoa học có kinh nghiệm nhưng tất cả đều có một điểm giống nhau đó là thực tế, tâm huyết với sự nghiệp cao cả mà dự án hướng tới.

Gs Hứa Văn Thao, NGND Gs.Bs Nguyễn Ngọc Lanh, NGND Gs.TsKh.Bs Văn Đình Hoa trao đổi với người dân về phát triển kinh tế tiểu vùng Tả Phìn Hồ - Hà Giang

   Đến nay, dự án đã có hơn 100 lượt lao động học nghề và làm việc thời vụ hoặc dài hạn tại công ty. Gửi đi học tập chuyên môn cho những nghề đòi hỏi tay nghề chuyên môn như dược sỹ, y sỹ … Đã hướng dẫn dạy hơn 70 nghề tại chỗ. Vừa học vừa làm vừa rút kinh nghiệm: Ban đầu :” Cầm tay chỉ việc”, sau đó giao nhiệm vụ có mục tiêu phải đạt hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng để họ tự tổ chức, cán bộ kỹ thuật giám sát kiểm tra… Cứ như vậy, toàn vùng như tổ ong lớn: cần mẫn, chăm chỉ, kỷ luật, người nào việc đó. Sau hơn 2 năm chúng tôi đã có được một lực lượng lao động ổn định có nghề và tâm huyết gắn bó lâu dài với dự án của công ty: Từ 6 không, giờ là 6 có: Có đường, có điện, có trạm phát sóng, có nghề, có nhà, có hạ tầng bền vững.

Lớp học của cô giáo TS kinh tế Nguyễn Minh Thọ định hướng cho người dân về phương hướng phát triển kinh tế tiểu vùng Tả Phìn Hồ - Hà Giang

   Đến nay, giai đoạn 1 về cơ sở hạ tầng sắp kết thúc (năm 2019), tiếp nối giai đoạn 1, Công ty tiếp tục dạy nghề giai đoạn 2, giai đoạn này đòi hỏi lao động ở trình độ cao và chuyên nghiệp hơn như hướng dẫn du lịch, quản trị kinh doanh, nghiệp vụ quản lý, nghiệp vụ nhà hàng, quản lý home stay, quản lý sản xuất trong dây chuyền sản xuất hiện đại, tiếp cận thị trường … Phấn đấu hết giai đoạn 2 (năm 2023) mọi người dân và lao động sẽ ổn định cuộc sống bằng chính họ sử dụng và kinh doanh theo thế mạnh của vùng theo hướng tiếp cận công nghệ 4.0.

   Thiết nghĩ, đào tạo tại chỗ, đây là kinh nghiệm quý cho những doanh nghiệp có dự án đầu tư cho vùng nông thôn và vùng cao. Không trông chờ ỷ lại vào nguồn vốn của nhà nước, ý chí và cách tiếp cận, phương pháp dạy nghề là khơi dậy tiềm thức trong chính con người bản địa là chìa khóa cho thành công về nguồn nhân lực tại chỗ cho doanh nghiệp. Thế mới hiểu “Ly nông bất ly hương” luôn đúng cho bất cứ sự nghiệp phát triển nông thôn bền vững nào, vấn đề là cách làm. Nhà nước cũng nên có những tổng kết rút kinh nghiệm và hợp tác công tư thiết thực tránh lãng phí nguồn lực ngân sách trong đào tạo nghề từ việc làm của Công ty TNHH Y học bản địa Việt Nam chi nhánh Hà Giang ./.

Doctor SAMAN

TS kinh tế Nguyên Minh Thọ

Viện Y học bản địa Việt Nam