Tên khoa học: Artocarpus  altilis; Tên khác: Cây Bánh Mỳ, cây Sa kê; Họ Dâu tằm: Moraceae;

Phân bố: Nguồn gốc từ các nước Đông Nam Á và các Đảo Thái Bình Dương. Hiện nay đã được trồng khắp các nước nhiệt đới. Việt Nam trồng nhiều ở phía Nam, thích hợp nhất với đất và khí hậu vùng ven biển.

Thành phần hóa học: Cây sa kê chứa khoảng 6% nước; 3,2% muối vô cơ; 0,2-1,17% chất béo; 1,1-4,09% chất đạm; 64-85% tinh bột; đường; Dextrin; 2-3% độ tro. Quả chứa khoảng 25% Car và 70% nước. Nó chứa trung bình khoảng 20 mg/100g là vitamin C và một lượng nhỏ khoáng chất (Kali và kẽm) cùng Thiamin (100 μg).

Bộ phận dùng: rễ, lá, quả, vỏ và nhựa cây.

Cây và quả Sa kê

Ngoài ra gỗ còn được dùng làm đồ trang trí, có khả năng chống mối và các loài ha (họ Teredinidae) nên hay được sử dụng để làm các loại canoe. Lõi gỗ của nó cũng được dùng làm giấy, gọi là Breadfruit tapa. Trong y học dân gian, dùng trên các đảo để chữa bệnh, từ đau mắt tới đau thần kinh hông.

Lợi ích cho sức khỏe:

Theo Đông y, thịt của quả sa kê có tác dụng bổ tỳ, ích khí; còn hạt thì có tác dụng bổ trung ích khí, lợi trung tiện; vỏ cây có tác dụng sát trùng; lá có tác dụng kháng sinh, tiêu viêm lợi tiểu.

Uống nước lá sa kê sắc có tác dụng lợi tiểu, tiêu viêm, có thể chữa được bệnh phù thũng, bí đái. Chỉ nên dùng lá sắc uống trong trường hợp phù thũng, bí tiểu hoặc viêm nhiễm. Không nên uống thường xuyên, uống quá nhiều không có lợi, ngoài tác dụng lợi tiểu, tiêu viêm, lá sa kê còn có tính độc nhất định.

Ở một số nước, rễ dùng trị bệnh hen và các chứng rối loạn dạ dày, đau răng, bệnh về da; vỏ cây dùng trị ghẻ; nhựa được dùng pha loãng trị tiêu chảy và lỵ; Lá tươi thì được dùng với lá đu đủ tươi, giã với vôi để đắp trị nhọt.

Trong dân gian, dùng lá chữa phù thủng, viêm gan vàng da bằng cách nấu lá tươi để uống. Ngoài ra, lá phối hợp với một số vị thuốc khác để chữa bệnh: Răng miệng; Gút; Tiểu đường; Viêm gan vàng da; Huyết áp cao dao động…

Tăng trưởng tế bào mới, chống nhiễm trùng: Sa kê chứa các chất chống oxy hóa chống lại các tia tử ngoại và ánh sáng mặt trời, các tác nhân gây bệnh. Đồng thời thúc đẩy sự tăng trưởng của tế bào mới làm cho da bị tổn thương sẽ mịn màng và trẻ trung trở lại. Triệt tiêu các gốc tự do có hại ra khỏi cơ thể, là nguyên nhân dẫn đến lão hóa và các bệnh liên quan đến tuổi khác.

Tim mạch khỏe mạnh: cung cấp nguồn kali-dinh dưỡng cho trái tim khỏe mạnh. Vi chất này làm giảm huyết áp và điều hòa nhịp tim bằng cách giảm thiểu các tác động của natri. Chất xơ có trong thịt quả giúp giảm Cholesterol, Cholesterol xấu (LDL), nâng cao Cholesterol tốt (HDL), ngăn chặn sự hấp thu ở ruột. Đồng thời giảm Triglyceride - một trong những nguyên nhân chính của bệnh tim mạch.

Nguồn cung cấp năng lượng, sản sinh Collagen, ngăn chặn quá trình viêm da, bệnh về da: Một chén nước sa kê cung cấp 60 gram Carbohydrate, giúp sáng da và làm săn chắc da, là nguồn năng lượng chính của cơ thể, rất có lợi cho các vận động viên và người thường xuyên vận động. Số lượng lớn vitamin C trong sa kê giúp thúc đẩy sản sinh Collagen - một protein cung cấp tính đàn hồi cho da.

Chiết xuất sa kê tươi giúp giảm viêm, ức chế hoạt động của enzym gây viêm và ngăn cản sự sản xuất quá mức oxit nitric, do đó ngăn ngừa tình trạng viêm nhiễm.

Tro của lá trị bệnh nhiễm trùng da.

Nhựa cây chữa bệnh ngoài da như eczema, vẩy nến và viêm da.

Tốt cho hệ tiêu hóa, bệnh tiểu đường: Chất xơ trong sa kê đẩy các độc tố ra khỏi ruột, giúp nhu động ruột và hệ tiêu hóa hoạt động tốt, ngăn ngừa các bệnh tiêu hóa như chứng ợ nóng, ợ chua, viêm loét dạ dày, loại bỏ chất độc hại trong ruột. Bảo vệ màng nhầy của ruột kết giúp tránh được các hóa chất gây ung thư từ đại tràng. Đồng thời ức chế sự hấp thu glucose từ thực phẩm, kiểm soát bệnh tiểu đường, các hợp chất cần thiết giúp tuyến tụy sản xuất insulin trong cơ thể.

Nuôi dưỡng da, tóc: chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho việc duy trì sức khỏe của tóc. Vitamin C trong sa kê tạo điều kiện cho sự hấp thu khoáng chất và cung cấp dinh dưỡng cho tóc. Là nguồn cung cấp omega-3 và omega-6 giảm gãy, rụng. Các acid béo điều chỉnh việc sản xuất bã nhờn ở da đầu, giảm gàu và ngứa. Đồng thời ức chế viêm da đầu và tế bào chết, ngăn ngừa rụng tóc.

Doctor SAMAN
DS.NCV Nguyễn Thành Vinh

 

 

Tài liệu tham khảo:

Những cây thuôc và vị thuốc Việt Nam – ĐỖ TẤT LỢI (Trang 936)

https://ntbg.org/breadfruit/resources

https://vi.wikipedia.org/wiki/Xa_k%C3%AA