Vi sinh vật nội sinh thường sống trong mô thực vật được tìm thấy vùng rễ, thân, lá, quả của thực vật. Gần đây, một số nấm nội sinh phân lập được từ các loại cây dược liệu đã được chấp nhận như là một nguồn nguyên liệu quan trọng của ngành công nghiệp dược. Các chất ức chế Acetylcholinesterase, Butyrylcholinesterase (A,BChEI) thường được tạo ra bởi sự tổng hợp hóa học hoặc được sản xuất bởi thực vật và vi sinh vật, thay vì chiết từ cây dược liệu. Các chất ức chế A,BChEI đã được chuyển hướng từ chiết xuất thực vật sang sàng lọc, chiết xuất từ các chủng nấm có khả năng sinh tổng hợp chất anti A,BChEI từ đất và vi khuẩn lam, địa y và nấm nội sinh trong thực vật. Các sản phẩm chủ yếu bao gồm các alkaloids, phenylpropanoids, terpenoids và steroids.

   Các loài nấm nội sinh sinh tổng hợp Huperzine A được tìm thấy trong cây thuộc 02 chi  HuperziaPhlegmariurus gồm các chi chủ yếu như Aspergillus, Trichoderma, Alternaria, Podospora, Penicillium, Cyphellophora, Colletotrichum, Acremonium, Blastomyces, Botrytis.

   Ở Việt Nam đã phát hiện được 12 loài thuộc họ Thạch tùng (Lycopodiaceae) phân bố ở vùng núi phía Bắc và Tây Nguyên, gồm Huperzia serrata; Huperzia chinensis; Phlegmariurus carinatus;  Phlegmariurus phlegmaria; Phlegmariurus squarrosus; Phlegmariurus lancifolius; Phlegmariurus hamiltonii; Phlegmariurus obovalifolius; Lycopodiastrum casuarinoides; Lycopodium cernuum; Lycopodium clavatum; Lycopodium complanatum (theo TS. Nông Văn Duy, Phòng Tài nguyên Thực vật - Viện Nghiên cứu Khoa học Tây Nguyên):

   Vùng Tả Phìn Hồ, xã Tân Thành, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang có 03 loài thông đất có chứa Huperzin A, B và Caritatumin A, B có tác dụng với teo não, Alzheimer, chậm phát triển trí tuệ,  sa sút trí tuệ sau tai biến mạch não, trí nhớ học tập, trí nhớ không gian cho các cầu thủ túc cầu ... và có thể cả trầm cảm, động kinh bao gồm Huperzia serrata ( thạch tùng răng cưa), Huperzia squarrosa (Thạch tùng thân gập), Huperzia phlegmaria (Thạch tùng đuôi ngựa). Các chất này tác động nhiều trên hồi hải mã não người trên cơ sở ức chế A,BChEI để tăng chất dẫn truyền thần kinh Acetylcholine theo đó các tế nào thần kinh, các tiểu trung khu thần kinh tăng cường “tâm sự - trao đổi thông tin với nhau” theo đó tăng trí nhớ liên tưởng, trí nhớ ngắn hạn và dài hạn.

   Tổng hợp các nghiên cứu trên thế giới và ở Việt Nam, các vi sinh vật nội sinh có khả năng sinh tổng hợp Huperzine A của 03 loài Thông đất tìm thấy tại Tả Phìn Hồ, Hà Giang như sau:

   Vi sinh vật sinh tổng hợp Hup-A phân lập được từ Thạch tùng răng cưa (Huperzia serrata)

  1. Acremonium implicatum
  2. Acremonium sp. (2F09P03B)
  3. Aspergillus flavus (LF40)
  4. Cladosporium cladosporioides (LF70)
  5. Cladosporium sp.
  6. Colletotrichum gloeosporioides (Cg01)
  7. Colletotrichum gloeosporoides (ES026)
  8. Leptosphaeria microscopica
  9. Mycoleptodiscus terrestris
  10. Paecilomyces tenuis (YS-13)
  11. Penicillium chrysogenum (SHB)
  12. Penicillium griseofulvum
  13. Penicillium polonicum (hy4)
  14. Penicillium sp. (LDL4.4) (chủng đầu tiên được phân lập ở Việt Nam năm 2019)
  15. Shiraia sp. (Slf14)
  16. Trichoderma sp.

   Vi sinh vật sinh tổng hợp Hup-A phân lập từ Thạch tùng thân gập (Huperzia squarrosa, Lycopodium squarrosum; Phlegmariurus squarrosus)

   Hiện nay chưa có báo cáo về phân lập vi sinh vật nội sinh có khả năng sinh tổng hợp Hup-A

   Vi sinh vật sinh tổng hợp Hup-A phân lập từ Thạch tùng đuôi ngựa (Huperzia phlegmaria; Phlegmariurus phlegmaria; Lycopodium squarrosum)

  1. Ceriporia lacerata
  2. Colletotrichum boninense
  3. Colletotrichum gloeosporioides
  4. Colletotrichum guizhouensis
  5. Hypoxylon investiens
  6. Trichoderma harzianum

   Hiện nay, các viện nghiên trong nước có kiến thức sản xuất quy mô công nghiệp về các chất Hup- A còn rất khiếm tốn nên Viện y học bản địa Việt Nam đã, đang nghiên cứu quy trình công nghệ để sản xuất chất này.

Xem: taphinho.vn

Nhóm nghiên cứu

Viện y học bản địa Việt Nam

TS Hoàng Lâm, TS Nguyễn Khắc Hồng, cử nhân Hoàng Văn Nam.