Tháng 11 năm 2015 cho chị Nguyễn Thị Xiêm Vợ ông Ánh hiện là phó giám đốc Công ty TNHH Y học bản địa Việt Nam – Chi nhánh Hà Giang uống bột một loại đá địa phương mềm mủn nhưng có sức hút sắt như nam châm, gọi là Từ Thạch. Chỉ vậy thôi mà chỉ một tháng sau chị hết điếc tai. Trước đây, theo ông Ánh và dân trong thôn phải nói rất to hoặc hét tướng lên mới gọi được chị.

Ông Ánh chồng chị Xiêm, đã 73 tuổi, nhìn thẳng chỉ được khoảng 5m, nhìn nghiêng chỉ thấy sương mù, đeo kính cũng không đọc nổi chữ. Cho dùng một đợt gan dê Tả Phìn Hồ nướng dối, chỉ khoảng 45 ngày đã cảm thấy quang đãng và nhìn rõ trở lại. Trước đây đi bộ còn vấp, nay đã đi được xe máy quanh công ty, xuống Nậm Ty… điều hành công việc. Dê vùng khác, đã thử nhưng không có tác dụng này, chắc vùng này có cây thuốc gì mà dê ăn thường xuyên nên có tác dụng vậy.

Dê Tả Phìn Hồ

Anh Phàn Tà Bầu, người xã Thông Nguyên, huyện Hoàng Su Phì đột nhiên câm, chẩn đoán nhồi máu vùng Broca, sau một lần đốt ngải huyệt á môn rồi uống thêm duy nhất 8 viên Lohha trí não, 3 viên An Cung Việt Nam, chỉ sau 7 giờ đã nói trở lại được;

Chị Đặng Thị X, người Tiên Nguyên, lấy chống đã gần 3 năm nhưng chưa chửa đẻ sinh nở được. Khi cho uống rễ cây “Dùng bà nòm mà” tạm dịch là “cây lá tai dê” đến nay đã có một cháu 8 tháng tuổi;

Cháu Triệu Mùi Xinh thôn Phìn Hồ 2 viêm họng dai dẳng mãi không khỏi, mỗi lần viêm phải tiêm kháng sinh tới 7 ngày. Chỉ bằng “cây viêm họng” nhai ngậm nuốt dần mấy ngày là khỏi hẳn, chưa thấy tái phát đã một năm nay;

Trên Tả Phìn Hồ, độ cao trên 1500m có loại địa y màu xanh, đỏ nâu sắc uống hoặc ngâm rượu cho hiệu quả chữa yếu sinh lý và liệt dương. Đã 5 người mách dùng đều khen tốt. Chớ dùng loại màu vàng mà ngộ độc.

Nơi đây rất nhiều rắn, nào rắn xanh lục, nào hổ mang kính, hổ mang chì, cạp nong nia đủ cả. Người dân nơi đây có kinh nghiệm dùng cây xẹ - Hecdychium conarorium - để nhai nuốt nước, bã đắp. Bằng cách này đã nhiều người sơ cứu ban đầu tốt. Vì đến bệnh viện nhanh thì cũng phải 4 – 5h mới tới nơi;

Rắn xanh ẩn mình trên cây

Cây xẹ Tả Phìn Hồ

Cây ráy leo lá rách hay còn gọi cây Lân – tơ – uyn nơi này rất sẵn. Mỗi khi có vết thương hở là đun uống và rửa khoảng 2 - 3 ngày là lành hẳn. Cây này phối hợp với cây Quản Trọng, Trầu tiên dùng gội đầu thì hết gầu;

Cây Trầu tiên hay còn gọi cây Nam Tế Tân đặc biệt nhiều, đây là loài dược liệu quý để làm thuốc xoa bóp với tính ưu việt vượt trội;

Thông đất loại gọi Thạch tùng thân gập, Thạch tùng vẩy … chứa chất Huperzin A,B,D chữa chứng teo não, mất trí nhớ, sa sút trí tuệ thường thấy trong sản phẩm Lohha trí não; riêng Thạch tùng lá phi lao thì hiếm hơn và tác dụng cũng đặc biệt hơn, đó là nó chữa cận thị và viêm đa khớp dạng thấp.

Trâu bò nơi đây chịu lạnh rất giỏi, tuy vậy khi mùa hè đến, nhiệt độ trưa nắng lên đến 28oC thì lại thương xuyên bị rắn cắn. Để cứu sống con vật người dân dùng nước 7-8 quả chanh xát vô vết cắn, hạt chanh thì người nhai nhét vào miệng con vật bắt nuốt thế là ổn.

Để cầm máu vết thương ngoài thì dùng cây Ké hoa đào, cây cỏ Lào, nhớ là cỏ lào ở đây lá và thân có màu đỏ tím, chắc là vì khí hậu khắc nghiệt; cầm máu còn dùng một cây khác cũng vô cùng hiệu quả mà tiếng Mán gọi là Đố đát ma, hiện chưa định danh khoa học.

Chốc mép là bệnh do virut, dưới xuôi ít gặp nhưng trên Tả Phìn Hồ thì gặp cả người lớn và trẻ em, nếu biết chỉ cần lấy ½ lá cây Nóng – Rausauia tristila - nhai lấy nước bôi là khỏi liền.

Mô hình bệnh tật ở vùng này rất khác với miền xuôi, trên núi này thường gặp nhiễm trùng, bệnh ngoại khoa, viêm dạ dày, viêm gan do rượu, đa khớp dạng thấp, phình nhĩ trái, phì đại thất trái và đặc biệt nhịp chậm xoang…

Cách thức chữa bệnh cho dân nghèo vùng này chúng tôi chẩn đoán bằng y học hiện đại kết hợp khám lâm sàng y học cổ truyền. Sau đó chỉ dẫn cho dân cây thuốc để về tự tìm đun uống hoặc chủ yếu dùng thuốc nam, trừ cấp cứu.

Bác sỹ Hoàng Sầm

Phó chủ tịch Trung ương Hội Nam y Việt Nam

Chủ tịch Viện Y học bản địa Việt Nam

 

 

Doctor SAMAN